Aktyor quritishi: Jekman va Kavill koʻylaksiz sahnadan oldin suvni qanday “haydaydi”

Shunday kadr borki, uning uchun aktyor suv ichishni toʻxtatadi. Bu majoziy gap ham, gʻiybat ham emas: ekrandagi eng mashhur yalangʻoch gavdalar egalaridan ikkitasi, Xyu Jekman va Genri Kavill, bu haqda efirda, tomoshabinlar kulgisi ostida oʻzlari gapirib bergan. Kulishga sabab bor, lekin takrorlash shart emas. Ularning hikoyalarida fiziologiyaga tegishli qismni yoritish ustasining ishidan ajratib koʻraylik.

Jekman: uch oylik tayyorgarlik va 36 soat suvsiz

2017-yil martida, “Logan” filmi taqdimoti paytida Jekman Stiven Kolber shousiga kelib, koʻylaksiz sahnalarga tayyorgarlikni tasvirlab bergan. Yahoo Entertainment bayonida u shunday koʻrinadi: suratga olishdan taxminan uch oy oldin boshlanadi, kuniga uch gallonga yaqin suv ichiladi (bu 11 litr atrofida), “motor” buyrugʻidan 36 soat oldin esa suv butunlay toʻxtatiladi. Aktyor avval uch haftada ulguraman deb oʻylaganini tan olgan. Hikoyadan soʻng darhol tomoshabinlardan buni uyda sinab koʻrmaslikni soʻragan. Kolber esa uch kun suvsizlik odamni oʻldirishi mumkinligini eslatgan.

Bu usulning mantigʻi kulturistlarga azaldan tanish. Haftalar davomida juda koʻp suv ichasiz, organizm suyuqlikni tez chiqarishga oʻrganadi, keyin suv keskin toʻxtatiladi, buyraklar esa yana bir muddat oldingi surʼatda ishlayveradi. Teri ostidan suv ketib, relyef aniqroq boʻladi, degan umid shundan.

Yetti yildan keyin, 2024-yil sentyabrida, Jekman “Dedpul va Rosomaxa”ga tayyorgarlikni X tarmogʻidagi ovozli xabarida eslagan, bu haqda TheWrap yozgan. U yerda ham yaltiroqsiz tafsilotlar bor: koʻylaksiz suratga olishdan oldin u “kunlab” tilapiya va loviya yegan, suvni esa oʻz tavsifiga koʻra bir kun oldin kechqurun toʻxtatgan. Kamdan-kam tilga olinadigan yana bir tafsilot: grimchi terini yaltirashi uchun moy surtgan, rejissyor Shon Levi esa maydonchada Xyuga “yangi moy” berishni buyurgan. Demak, effektning yarmi bir shisha moy va yorugʻlikda. Jekmanning oʻzi oʻsha xabarda jamoasiga minnatdorchilik bildirgan va usiz natijaga erisha olmasligini aytgan: unga kelish, oʻlik tortish mashqini bajarish va belgilangan ovqatni yeyish kerak boʻlgan, lekin bularning hammasini yonidagi odamlar tashkil qilgan.

Kavill: uch kunda zinapoyadan pastga

Genri Kavill 2019-yilda Grem Norton shousida “Vedmak” haqida gapirar ekan, muddat jihatidan qattiqroq, boshlanishi jihatidan esa yumshoqroq sxemani tasvirlagan. U bu uch kun butunlay suvsiz degani emasligini taʼkidlagan.

“Birinchi kuni sizda bir yarim litr, ikkinchi kuni yarim litr, uchinchi kuni suv yoʻq” (Genri Kavill, Gulf News orqali, tahririyat tarjimasi).

Suratga olish toʻrtinchi kuni boʻlgan. Uning soʻzlariga koʻra, oxirgi kunga kelib u yaqin atrofdagi suvning hidini seza boshlagan. Bu, ehtimol, mashhur odam ogʻzidan chiqqan suvsizlanishning eng halol tasviri: chanqoqdan qiynalayotgan odamning hid bilish sezgisi oʻtkirlashadi.

Kavill sxemasida eʼtibor beradigan yana bir jihat bor. U suratga olish kunini aniq bilgan va rejani shunga moslagan. Oddiy hayotda esa suratga olish kechiksa yoki tadbir surilsa, suvsiz qolgan odam qiyin ahvolga tushadi: chidash davri uzayadi, xavf esa oshadi.

Qaysi biri haqiqat, qaysi biri kadr effekti

Kinoda nima qilinadi	Kim shunday aytgan	Fan nima biladi
Haftalab koʻp suv, keyin keskin voz kechish	Jekman (36 soat)	2014-yilgi sharh: suvsizlanish koʻrinishni yaxshilashi nomaʼlum, amaliyot xavfli boʻlishi mumkin
Bosqichma-bosqich 1,5 l, 0,5 l, 0	Kavill	Xulosalar oʻsha; mashgʻulotda bosh aylanishi va yurak urishi xavfi qoʻshiladi
Teridagi moy, pamp, yorugʻlik	Jekman, “Dedpul va Rosomaxa” haqida	Sof vizual usul, fiziologiyaga tegmaydi
Bir xil oqsilli ovqat	Jekman (tilapiya va loviya)	Kamomadda yuqori oqsil mushakni saqlashga yordam beradi, bir xillikning oʻzi hech narsa qoʻshmaydi

Bu yerdagi asosiy ilmiy matn kino haqida emas, musobaqa kulturizmi haqida yozilgan: Erik Xelms, Alan Aragon va Piter Fitchenning 2014-yilda Xalqaro sport ovqatlanishi jamiyati jurnalida chiqqan sharhi. Mualliflar sahnaga chiqishdan oldingi oxirgi hafta haqida maʼlum boʻlgan hamma narsani yigʻib, suv haqida ehtiyotkor fikr bildirgan. Suvsizlanish va elektrolitlar bilan manipulyatsiya, deb yozadi ular, xavfli boʻlishi va tashqi koʻrinishni umuman yaxshilamasligi mumkin. Boshqacha aytganda, odam hech kim aniq oʻlchamagan effekt uchun chanqoqqa chidaydi.

Xavf qayerdan boshlanadi

Suvsizlanish ogʻiz qurishi bilan cheklanmaydi. AQSh Milliy tibbiyot kutubxonasining MedlinePlus maʼlumotnomasiga koʻra, yengil va oʻrtacha bosqich chanqoq, bosh ogʻrigʻi, toʻq rangli siydik va mushak tortishishini beradi. Ogʻir bosqich bosh aylanishi, yurak urishi va nafasning tezlashishi, ongning chalkashishi, siydikning deyarli yoʻqligini anglatadi. Yordam boʻlmasa, tutqanoq, shok, miyaning qaytmas shikastlanishi va oʻlim ehtimoli bor.

Endi bunga quritish bilan odatda birga keladigan narsalarni qoʻshing: kaloriya kamomadi, mashgʻulotlar, issiq pavilyon, baʼzan sauna. Uilmott va hamkasblarining 2018-yilda oʻnta mashq qilgan koʻngilli ishtirokidagi tadqiqoti shuni koʻrsatdi: xona haroratida velotrenajyorda yarim soatlik haydash paytida oddiy vinil sauna-kurtka ham terlash tezligini soatiga 0,56 litrdan 0,89 litrgacha oshirgan va tana harorati tezroq koʻtarilgan. Suv ichmayotgan odam bunday sharoitda chidamlilik zaxirasini juda tez yoʻqotadi, ayniqsa u kaloriya kamomadida va charchagan holatda boʻlsa.

Oʻzbekistonning issiq yozida bu ayniqsa jiddiy. Odatiy kunda qancha suv kerakligini kunlik suv rejimi maqolamizda yozganmiz.

Jekman va Kavillning orqasida suratga olish guruhi, murabbiylar jamoasi va nazorat ostidagi qisqa muddat bor edi. Maktabdagi fotosessiya yoki plyaj oldidan “Rosomaxa usuli”ni takrorlayotgan oʻsmirda bularning hech biri yoʻq.

Bu hikoyalarda nima yoʻq

Jekman va Kavill hikoyalari atrofida aktyorlarning oʻzi, biz tekshira olgan darajada, aytmagan koʻplab raqamlar paydo boʻldi. Qayta hikoyalarda “bir kechada minus besh kilo suv” va suratga olish kuni uchun aniq kaloriyalar yuradi. Biz ochgan birlamchi manbalarda bular yoʻq: Jekman uch oylik tayyorgarlik, uch gallon suv va 36 soat haqida, Kavill esa 1,5 litr, 0,5 litr va nol sxemasi haqida gapirgan. Bularning tahlillar nuqtai nazaridan qanday koʻringani haqida ham maʼlumot yoʻq: ularning hech biri buyrak yoki elektrolit koʻrsatkichlarini eʼlon qilmagan. Shuning uchun bu soʻzlardan ortiq hamma narsani mish-mish deb hisoblaymiz.

Yana bir tafsilot tushunish uchun muhim. Ikkala hikoya ham koʻngilochar shoularda, hazil va “takrorlamang” degan ogohlantirish bilan aytilgan. Boshlovchi kuladi, tomoshabinlar qarsak chaladi, yoʻriqnoma esa xotirada qoladi.

Xavfsiz tarzda suratga tayyorlanish

Oldinda muhim suratga olish yoki sahnaga chiqish boʻlsa, suv muvozanati bilan oʻynamaydigan usullar bor.

1. Yogʻ foizini oldindan, haftalar davomida, oʻrtacha kamomad va yetarli oqsil bilan kamaytiring.
2. Ikki-uch kun oldin spirtli ichimlik va juda shoʻr yarim tayyor mahsulotlarni olib tashlang, lekin oddiy suvni har doimgidek iching.
3. Bir kun oldin yaxshilab uxlang: kamera ortiqcha kilogrammdan koʻra shish va charchoqni yaxshiroq koʻradi.
4. Kadrdan oldin bir necha yondashuv qoʻl tayanib koʻtarilish yoki rezina bilan mashq kabi yengil qizdirish qiling, mushaklar qonga toʻladi.
5. Yon tomondan yorugʻlik soʻrang. Bu tekin va har qanday “quritish”dan kuchliroq ishlaydi.

Musobaqa uchun qisqa ekstremal davrdan oʻtmoqchi boʻlsangiz, buni faqat murabbiy va shifokor bilan qiling. “Dam olish kunlarida minus besh kilo” degan vaʼdalar deyarli har doim minus besh kilo suvni anglatadi.

Material taʼlimiy xarakterga ega. Ongli ravishda suvsizlanish xavfli; bosh aylanishi, ong chalkashishi yoki hushdan ketishda tez yordam chaqiring.